แสตมป์ฤชากรและตราประจำวัน

ศาลเป็นสถาบันเก่าแก่ที่ก่อตั้งมานาน และมีการพัฒนาเปลี่ยนแปลง งานในด้านต่าง ๆ ต่อเนื่องมาเป็นลำดับ ซึ่งการพัฒนางานอย่างหนึ่ง คือ

การเปลี่ยนแปลงวิธีการชำระค่าธรรมเนียมศาล โดยการชำระ ค่าธรรมเนียมศาลในคดีแพ่งแต่เดิมนั้น ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา ๑๔๙ วรรคสอง (เดิม) ซึ่งบังคับใช้มาตั้งแต่ พ.ศ. ๒๔๘๗ โดย พระราชบัญญัติแก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง (ฉบับที่ ๒) พ.ศ. ๒๔๘๗ บัญญัติไว้ว่า “ค่าธรรมเนียมศาลนั้นให้ชำระหรือนำมาวางศาล โดยวิธีปิดแสตมป์ตามจำนวนที่ต้องปิดลงไว้ในคำคู่ความ คำร้อง ใบรับ หรือ เอกสารอื่น ๆ นั้น” จากบทบัญญัติข้างต้น ทำให้การชำระค่าธรรมเนียมศาลต้องใช้วิธี นำแสตมป์ฤชากรมาปิดในคำคู่ความ คำร้อง ใบรับหรือเอกสารอื่น ๆ และ ผู้พิพากษาจะใช้ ตราประจำวัน ประทับลงบนแสตมป์ฤชากรนั้น แล้วลงชื่อ ฆ่าแสตมป์ฤชากรดังกล่าวด้วย court_feethailand_court_fee_bicolor-1

การปิดแสตมป์ฤชากรทำให้เสียเวลานับแสตมป์ฤชากรว่าครบถ้วน ตามจำนวนทุนทรัพย์หรือไม่ เสียเวลาประทับตราประจำวันและลงชื่อฆ่าแสตมป์ ฤชากร สำนวนละหลาย ๆ นาที

สำหรับงานด้านธุรการนั้น จะมีปัญหาเกี่ยวกับการชำระค่าธรรมเนียมศาล โดยวิธีปิดแสตมป์อย่างมากมาย อาทิเช่น การเก็บรักษาแสตมป์ การปิดแสตมป์ บางทีแสตมป์ก็ขาดหาไม่ได้ หรือบางทีทากาวปิดแสตมป์จนสำนวนเลอะเทอะ ดูไม่เรียบร้อย เป็นต้น

จากความไม่สะดวกดังกล่าวข้างต้น ต่อมา พ.ศ. ๒๕๒๗ จึงมีการ แก้ไขปัญหาด้วยการตราพระราชบัญญัติแก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมาย วิธีพิจารณาความแพ่ง (ฉบับที่ ๙) พ.ศ. ๒๕๒๗ มาตรา ๔ ออกใช้บังคับ โดยยกเลิกความในวรรคสองของมาตรา ๑๔๙ และใช้ข้อความใหม่แทนว่า “ค่าธรรมเนียมศาลนั้นให้ชำระหรือวางศาลเป็นเงินสดหรือเช็คซึ่งธนาคาร รับรองโดยเจ้าพนักงานศาลออกใบรับเงินให้” บทบัญญัติข้างต้นนี้ เป็น กฎหมายที่ใช้บังคับมาจนถึงปัจจุบัน และผลตามกฎหมายมาตรานี้ทำให้การ ชำระค่าธรรมเนียมศาลด้วยการปิดแสตมป์ฤชากร การใช้ตราประจำวันประทับ กับการลงชื่อฆ่าแสตมป์ฤชากรหมดไปจากระบบงานศาล และมีใบเสร็จรับเงิน เข้าสู่สำนวนแทน

สำนวนที่มีการชำระค่าธรรมเนียมศาลด้วยการปิดแสตมป์ฤชากร เป็นสิ่งที่หาดูได้ยาก เนื่องจากในปี พ.ศ. ๒๕๓๙ ได้มีการปลดเผาสำนวน ที่มีการชำระค่าธรรมเนียมศาลด้วยการปิดแสตมป์ฤชากรเป็นรุ่นสุดท้าย


แหล่งข้อมูล: รอยประวัติศาสตร์ศาลไทย, สำนักงานศาลยุติธรรม. ศูนย์วิทยบริการศาลยุติธรรม (http://www.library.coj.go.th)

เรื่องที่เกี่ยวข้อง: