โฉนดสวน

โฉนดสวน เป็นหนังสือสําคัญสําหรับที่ดิน ออกตามประกาศซึ่งจะเดินสวน จุลศักราช ๑๒๓๖ (ร.ศ.๙๓ พ.ศ.๒๔๑๗) ให้แก่เจ้าของสวน มีลักษณะ เป็นแบบพิมพ์ต้นขั้ว มีสาระสําคัญ ที่ตั้งที่ดิน ชื่อเจ้าของสวน รายชื่อข้าหลวงจํานวน ๘ นาย จํานวนต้นผลไม้ทั้ง ๗ ชนิด (หมาก พลูมะปราง มะม่วง ทุเรียน มังคุด ลางสาด ส่วนต้นไม้อื่นๆ ไม่ต้องเสียอากร ) แบ่งเป็น ๒ ลักษณะ คือ ชนิดต้นไม้ใหญ่และไม้เล็ก จํานวนเงินต้องเสียอากรสวน วันเดือนปีที่ออกโฉนด ประทับตราให้ไว้ เป็นสําคัญ หากสูญหายขอออกใบแทนได้

โฉนดสวน ในปี 2425 เป็นเอกสารทางการ สำหรับการยอมรับการเป็นเจ้าของที่ดิน ซึ่งกรอกลายละเอียดด้วยลายมือด้วยหมึกดำ และประทับตราแดงขนาดใหญ่ เล็กหลายตรา ด้วยหมึกสีแดง ขนาด 31×36 ซม.

โฉนดสวน จัดทำเพื่อบังคับใช้ประโยชน์ในที่ดินของผู้ปกครอง โดยอย่างหนึ่ง ก็คือ ให้ทำสวนปลูกต้นไม้ ซึ่งครั้นต่อมา ราชการจะสำรวจตรวจสอบและจัดเก็บอากร(ภาษี)โดยคิดอัตราเป็นรายต้นไม้(เศรษฐกิจ) สำคัญในยุคนั้นโดยแยกเป็น “อากรไม้ใหญ่” และ “อากรไม้เล็ก” และระบุอัตราอย่างละเอียด  หากไม่มีการเสียอากร(ภาษี) ก็จะออกโฉนดฯ ระบุให้เจ้าของที่ดินรู้ตัวไว้Image 158Image 159U09216066355047164847444361รูปลายน้ำ

______________
พระคลังสวน
มีหน้าที่ตรวจตราการใช้ประโยชน์ในที่ดินของผู้ครอบครองโดยเน้นเรื่อง “สวน” ที่ประชาชนได้ปลูกต้นไม้(เศรษฐกิจ)สำคัญ และเมื่อถึงกำหนดระยะเวลาหนึ่ง ก็จะส่งพนักงาน(โดยมีขุนนางกำกับดูแล) ไปสำรวจตรวจสอบ เพื่อจัดเก็บอากร(ภาษี) โดยคิดอัตราเป็นรายต้นไม้(เศรษฐกิจ)สำคัญ ในยุคนั้น และระบุอัตราเก็บอย่างละเอียด มีการแยกเป็น “อากรไม้ใหญ่” และ “อากรไม้เล็ก” ซึ่งการจัดเก็บเหล่านี้ต้องเขียนระบุไว้ในโฉนดสวนที่ออกไว้เป็นหลักฐานด้วย

*มีการสลักหลังโฉนดสวน เพื่อโอนเปลี่ยนชื่อผู้ครอบครง